Luchtmassa

 

Uit waarnemingen blijkt dat de temperatuur tussen de evenaar en de polen niet continu afneemt, maar eerder sprongsgewijs. Er zijn grote gebieden met min of meer uniforme eigenschappen, vooral in temperatuur en vochtigheid. Die zones noemen we luchtmassa’s of luchtsoorten. Zij worden van elkaar gescheiden door vrij abrupte overgangsgebieden: fronten.

Een luchtsoort vormt zich boven een bepaald brongebied wanneer de lucht meerdere dagen of zelfs weken weinig in dat gebied beweegt. Onze wisselvallige streken zijn uiteraard geen geschikte brongebieden. Ideale streken zijn de grote anticyclonen zoals het Azorenhoog. Wanneer de luchtmassa haar brongebied verlaat door een positieverandering van lage- en hogedrukgebieden, zal ze allerlei transformaties ondergaan. We moeten dus een duidelijk onderscheid maken tussen de luchtsoort in haar brongebied en een getransformeerde luchtsoort die onze streken bereikt. Zo zal een luchtmassa afkomstig van het hogedrukgebied van de Azoren in de winter al minder warm zijn bij haar aankomst in West-Europa.

Op thermisch vlak maken we een verschil tussen tropische, polaire en arctische lucht. Wat het vochtgehalte betreft, spreken we over maritieme en continentale lucht. De luchtmassa's die onze streken kunnen bereiken zijn:

  • Continentaal tropisch: lucht afkomstig van Noord-Afrika of de Sahara, in de zomer ook vanuit Zuidoost-Europa (in de winter is dit een continentaal polaire luchtsoort).
  • Continentaal polair: koude oostelijke lucht afkomstig van Oost-Europa of Rusland (enkel in de winter, in de zomer is dit eerder continentaal tropische lucht).
  • Maritiem tropisch: afkomstig van de Azoren.
  • Maritiem polair: afkomstig van de noordelijke Atlantische Oceaan of mogelijk ook van Canada en Groenland (oorspronkelijk als continentaal polaire lucht, maar sterk getransformeerd bij de oversteek van de Atlantische Oceaan).
  • Maritiem arctisch: afkomstig van de arctische ijskappen. Wordt bij zijn zuidelijke verplaatsing in de onderste lagen opgewarmd door de zeeën.
  • Continentaal arctisch: bereikt ons land via Scandinavië of Noordoost-Europa in de winter, afkomstig van de arctische ijskappen of Siberië.

 

De luchtmassa's die onze streken kunnen bereiken.

De belangrijkste brongebieden van de luchtmassa's op wereldschaal: m = maritiem, c = continentaal, T = tropisch, P = polair, A = arctisch, E = equatoriaal (bereikt onze streken nooit).