Meer over de polaire vortex

Zoals reeds enkele dagen aangekondigd werd, zal het in ons land tijdens de laatste week van februari en misschien zelfs tijdens het begin van de maand maart bijzonder koud worden. Tijdens een eerste fase zal een anticycloon die zich uitstrekt van Scandinavië tot aan de Britse eilanden, droge en continentale lucht naar onze regio's voeren. Tijdens die periode zal het elke nacht vriezen. De dagen zullen doorgaans zonnig zijn met nog positieve temperaturen in Laag-België. Er zal echter rekening moeten gehouden worden met een pittige oostenwind.

Vanaf zondag zal een polaire luchtmassa, afkomstig uit het westen van Rusland en het oosten van Europa, onze regio bereiken. Er bestaat ook een kans op een toevoer van lucht uit Siberië. In dat geval zullen de temperaturen nog met enkele graden zakken, met maxima rond 0°C in Laag-België en in de Ardennen zullen ze negatief blijven. Tijdens de nachten zal de vorst dan nog meer uitgesproken zijn met minima van -5 tot -10°C in het centrum van het land en vaak rond of onder de -10°C, of zelfs plaatselijk -15°C, in de Ardennen. De wind die begin volgende week nog steeds zal aanhouden, zal het koudegevoel nog des te meer accentueren en nog een veel lagere gevoelstemperatuur veroorzaken.
De gevoelstemperatuur houden rekening met het warmteverlies van de lichaamstemperatuur als gevolg van het windeffect.

 

De gevoelstemperatuur voor de nacht van maandag op dinsdag om 0 u UTC. berekend op basis van de voorspellingen van het numerieke ECMWF-model

Dit winteroffensief zal één van de meest laattijdige die ons land heeft gekend:

Begin Einde Duur TXneg TNmin TXmin
1904/02/23 1904/03/05 12 3 -7.3 -0.8
1924/02/13 1924/02/29 17 5 -8.8 -2.5
1929/02/25 1929/03/05 9 3 -11.7 -2.6
1942/01/06 1942/03/03 57 32 -17.8 -8.5
1947/02/10 1947/03/04 23 13 -11.7 -4.1
1955/02/10 1955/03/14 33 3 -11.1 -1.0
1956/01/31 1956/02/28 29 20 -16.6 -10.5
1963/02/12 1963/03/04 21 4 -10.7 -2.6
1968/02/22 1968/03/02 10 3 -5.4 -0.8
1971/02/26 1971/03/08 11 3 -10.3 -2.3
1986/02/04 1986/03/04 29 15 -10.7 -5.7
2005/02/21 2005/03/06 14 4 -6.6 -0.9

Top 10 van de meest laattijdige en langste winteroffensieven, gesloten hut in Ukkel sinds 1901.

  • Duur = duur van de aanhoudende vorstperiode (aantal dagen)
  • TXneg = aantal dagen waarop de maxima negatief waren tijdens deze periode
  • TNmin = laagste minimumtemperatuur tijdens deze periode
  • TXmin = laagste maximumtemperatuur tijdens deze periode
 

Afwijking van het geopotentieel – in het rood – op een hoogte van ongeveer 5500m ter hoogte van de Arctische zone. Bron: Atmospheric and Environmental Reasearch -https://www.aer.com/science-research/climate-weather/arctic-oscillation/

Vanuit een globaal standpunt kan men deze koude-inval uitleggen door te wijzen naar de afwijking van de « polar vortex », verbonden aan een opwarming van de stratosfeer (de luchtlaag tussen 15 en 50 km). Deze polaire wervel bestaat uit een circulatie rond de Pool op zeer grote hoogte en zorgt voor westenwinden. Binnen deze circulatie bevindt zich koudere lucht dan op de gemiddelde breedten. Het gebeurt soms dat sommige atmosferische golfvormige storingen erin slagen de polaire wervel te verstoren en dan warmt de stratosfeer boven de Pool op, ontstaat een hogedrukgebied en draait de wind in de circulatie van west naar oost. Deze oostelijke wind op grote hoogte plant zich geleidelijk voort naar de onderste lagen van de atmosfeer. Die oostelijke wind op grondniveau brengt ons dan continentaal polaire lucht vanuit Rusland naar een groot deel van het Europese continent.

   

Animatie die de aanvoer van koudelucht over onze regio aantoont op een hoogte van 1500 m – hier met kleuren voorgesteld – lopende tot 3 maart 2018. Bron: numeriek voorspellingsmodel van het ECMWF

 

De polaire wervel waarvan tijdens de voorbije dagen veel sprake was, zal zich niet boven ons land bevinden, maar de effecten ervan zorgen voor een late winterse episode.