Een opvallend droog jaar!

Situatie op 10 juli 2017

Na een lente (maart-mei) met weinig neerslag – de totalen lagen ruim onder de normale waarden – volgde een junimaand met neerslagtotalen die over het algemeen ook onder de normale waarden lagen in ons land (enkel zeer lokaal lagen de neerslagtotalen hoger dan de normalen door de aanwezigheid van plaatselijke onweders in het begin of op het einde van juni). Dit sluit aan bij de lage totalen die we in ons land al hebben waargenomen sinds juli 2016. Vanaf dat moment kunnen we dit neerslagtekort in ons land vooral verklaren doordat we over het algemeen kalm weer hadden, dat vaak werd beïnvloed door hogedrukgebieden.

Noot: de normale waarden verwijzen naar de gemiddelden die werden berekend voor een referentieperiode van 30 jaar (1981-2010).

 

Waarnemingen in Ukkel

Na een lente met weinig neerslag (amper 60% van de normale hoeveelheid voor dit seizoen) in het referentiestation te Ukkel, registreerden we hier in juni ook minder neerslag dan normaal (50,8 mm of 71% van de normale waarde). Van de 10de tot en met de 23ste heeft het hier zelfs niet geregend. Juni past hiermee in een lange reeks van maanden die bijna allemaal een neerslagtekort kenden; een reeks die begon in juli 2016. Vanaf dan waren alle maanden droger dan normaal, met uitzondering van november 2016 (zie figuur 1). In totaal viel er deze twaalf laatste maanden slechts 557,5 mm; slechts 65% van de normale waarde (852,4 mm).

 

Figuur 1: De maandelijkse neerslag van Ukkel van januari 2015 tot en met juni 2017, uitgedrukt in procent van de respectievelijke normale maandelijkse waarden.

De huidige droogte volgt na een zeer natte eerste helft van 2016 (zie figuur 1). Voor Brussel-Ukkel was dit het natste eerste semester sinds het begin van de waarnemingen in 1833. Op figuur 1 zien we verder nog dat Ukkel ook in een groot deel van 2015 werd getroffen door een periode van relatieve droogte.

 

Waarnemingen in het land

De lage neerslagtotalen die we reeds verschillende maanden in Ukkel hebben gemeten, werden ook in de rest van het land waargenomen, maar met intensiteiten die variëren van een regio naar de andere. Figuur 2 geeft de afwijkingen van de maandelijkse neerslagtotalen weer vanaf januari 2015 (zoals in figuur 1, maar dan gemiddeld voor België). Wanneer we beide figuren vergelijken, valt op dat de relatieve evolutie van de afwijkingen van de maandelijkse neerslaghoeveelheden gelijklopend zijn voor het referentiestation van Ukkel en voor het hele land, zelfs wanneer de waarden van de afwijkingen verschillen.

 

Figuur 2: De gemiddelde maandelijkse neerslag van Belgiƫ van januari 2015 tot en met juni 2017, uitgedrukt in procent van de respectievelijke normale maandelijkse waarden.

Figuur 3 geeft voor het land de waargenomen totalen weer van de laatste 12 maanden. Hierdoor kunnen we op een geografische wijze naar de ruimtelijke verdeling van de droogte kijken. Afhankelijk van de streek variëren de totalen tussen 400 mm en 1000 mm. Deze totalen liggen vaak ver onder de normale waarden. Voor de periode juli-juni variëren deze tussen 700 mm en 1450 mm (zie figuur 4).

 

Figuur 3 (links): De totale neerslaghoeveelheden vanaf juli 2016 tot en met juni 2017 (in mm). Figuur 4 (rechts): De normale waarden voor de neerslaghoeveelheden vanaf juli tot en met juni (in mm).

Figuur 5 geeft de waargenomen totalen van de laatste 12 maanden weer, maar deze keer uitgedrukt in procent van de normale waarden. Zoals de figuur toont, is het relatieve tekort in sommige streken meer uitgesproken dan in andere. Vooral de tekorten in het zuiden van de provincie Luxemburg en in een deel van de Laars van Henegouwen vallen op. Hier werden neerslagtotalen geregistreerd tussen 45% en 55% van de normale waarden. Daartegenover staat dat de tekorten in het westen en het noorden van het land kleiner waren. Op sommige plaatsen werden daar totalen rond 80% van de normale waarden gemeten.

 

Figuur 5: De neerslagtotalen vanaf juli 2016 tot en met juni 2017 in procent van de normale waarden.

Droogte-index van de laatste drie maanden

Hierbij bekijken we de intensiteit van de droogte voor een kortere periode, namelijk van april tot en met juni 2017. Om de ernst van de droogte over deze periode voor te stellen, gebruiken we een droogte-index. Het KMI gebruikt de genormaliseerde neerslagindex (SPI). Deze karakteriseert de droogte enkel aan de hand van neerslagwaarnemingen. De index vergelijkt op een gestandaardiseerde wijze de neerslagtotalen voor een duur van 3 maanden (SPI-3) met een klimatologische referentieperiode (1981-2010). De klassen “droog/nat”, “zeer droog/nat” en “uitzonderlijk droog/nat” komen overeen met terugkeerperioden van respectievelijk 10 tot 30 jaar, 30 tot 50 jaar en meer dan 50 jaar.


Figuur 6 geeft de ruimtelijke verdeling van de droogte-index (SPI-3) weer voor de periode van april tot en met juni 2017. Hier merken we op dat bijna heel de westelijke helft van ons land en bepaalde streken in de oostelijke helft het ergst werden getroffen door de droogte.

 

Figuur 6: Ruimtelijke verdeling van de droogte-index SPI-3 voor de periode van april tot en met juni 2017 (de kaart werd gemaakt met de gegevens die beschikbaar waren op 1 juli).

Op de website van het KMI zal er vanaf heden een kaart met de droogte-index SPI-3 staan in het pdf-bestand bij de tekst met het maandelijks klimatologisch overzicht. De kaart in figuur 6 is dezelfde als deze in het klimatologisch overzicht van juni 2017.
Daarnaast zal er binnenkort ook een dagelijkse update van deze droogte-index op de website van het KMI staan. Voor deze kaart zal er rekening worden gehouden met de neerslagvoorspellingen voor een periode van 10 dagen.

 

Blijft de droogte duren?

Begin juli viel er over het algemeen nog maar weinig neerslag in ons land. Tijdens de onweders die onder andere vandaag passeren, kan er echter lokaal veel neerslag vallen. Ook de rest van de week kan het op verschillende plaatsen in ons land regenen. In de nacht van dinsdag op woensdag en woensdag overdag kan eerder regelmatige regenval leiden tot aanzienlijke neerslag totalen, vooral in het noorden van het land.

De geleidelijke terugkeer van een hogedrukgebied in de omgeving van ons land, zal naar het einde van de maand waarschijnlijk opnieuw leiden tot droger weer met temperaturen boven de normalen. Op langere termijn (gemiddeld voor de volgende drie maanden) voorzien de modellen van de seizoensvoorspellingen een warmere en drogere periode dan normaal. We willen benadrukken dat de seizoensvoorspellingen voor onze streken met alle mogelijke voorzichtigheid moeten worden bekeken en dan vooral wat betreft de neerslag.

Besluit: het ziet er momenteel niet naar uit dat de opgebouwde neerslagtekorten relatief snel zullen worden aangevuld.

 

De droogte van 2016-2017: het archief